رمضان؛ فصل روییدن آرامش در کویر نگرانی‌ها

به گزارش پایگاه خبری آوای محمودآباد، به نقل از پایگاه خبری تحلیلی بلاغ؛ در آستانه ماه مبارک رمضان و در شرایطی که فضای مجازی به اصلی‌ترین میدان شکل‌گیری افکار عمومی و جهت‌دهی به احساسات اجتماعی تبدیل شده است، مسئله «روایت» بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.

امروز نبردها صرفاً در میدان‌های نظامی یا عرصه‌های رسمی سیاست رقم نمی‌خورد، بلکه بخش مهمی از تقابل‌ها در ساحت ذهن و ادراک مردم جریان دارد. شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های برخط و جریان‌های خبری، به ابزارهایی برای ساختن تصویر از آینده، القای امید یا یأس، و ایجاد آرامش یا اضطراب بدل شده‌اند.

در چنین فضایی، تحلیلگران حوزه دین و فرهنگ بر ضرورت طراحی راهبردهای فعال و پیش‌دستانه برای مدیریت افکار عمومی تأکید دارند. به باور آنان، اگر جریان مؤمن و انقلابی در حوزه روایت‌سازی منفعل عمل کند، میدان ذهنی جامعه به‌راحتی در اختیار جریان‌های معارض قرار خواهد گرفت.

علی فضلی، کارشناس مسائل فرهنگی، در گفت‌وگویی تفصیلی با خبرنگار بلاغ به بررسی ابعاد این نبرد شناختی و ارائه راهکاری مبتنی بر ظرفیت‌های ماه مبارک رمضان پرداخته است؛ راهکاری که می‌تواند به بازسازی امید و آرامش اجتماعی کمک کند.

«مهندسی ادراک» مسأله محوری فضای مجازی

فضلی با ترسیم تصویری از وضعیت فعلی فضای رسانه‌ای کشور اظهار کرد: امروز در فضای مجازی با یک عملیات چندلایه و هدفمند مواجه هستیم. نخست، پمپاژ مستمر غم، اندوه، یأس و ناامیدی از سوی رسانه‌های معاند که تلاش می‌کنند روحیه عمومی جامعه را تضعیف کنند. دوم، همزمان با برخی تحولات میدانی، عملیات روانی‌ای در حال اجراست که ذهن مردم را در حالت تعلیق میان جنگ و صلح قرار می‌دهد؛ وضعیتی که نتیجه آن اضطراب اجتماعی و نوعی انتظار منفعلانه برای وقوع بحران است.

وی ادامه داد: در کنار این دو محور، فشارهای سنگین اقتصادی، گرانی‌های مستمر و بی‌ثباتی‌های معیشتی نیز بر ذهن و روان جامعه اثرگذار است. ضلع چهارم این عملیات، روایت القایی دین‌گریزی و کاهش معنویت در میان نسل جوان و القای فاصله مردم با حاکمیت دینی است. این چهار مؤلفه در کنار یکدیگر، یک پروژه منسجم شناختی را شکل داده‌اند که هدف آن فرسایش روانی و تضعیف اراده عمومی است.

به اعتقاد کارشناس مسائل فرهنگی، مسئله امروز صرفاً یک اختلاف رسانه‌ای نیست، بلکه با نوعی «مهندسی ادراک» مواجه هستیم که نیازمند پاسخ هوشمندانه و فعال است.

رمضان یک فرصت راهبردی

فضلی با اشاره به تقارن این شرایط با آغاز ماه مبارک رمضان می‌گوید: رمضان یک فرصت راهبردی است. در چنین شرایطی می‌توان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های معنوی، اجتماعی و فرهنگی این ماه، یک عملیات شناختی مثبت و امیدآفرین طراحی کرد.

وی افزود: جشن رمضان مفهومی است که می‌تواند روایت غالب فضای مجازی را از یأس به امید، از اضطراب به آرامش و از انفعال به کنشگری تغییر دهد.

کارشناس مسائل فرهنگی، اعلام کرد: این ایده صرفاً یک شعار نیست، بلکه یک چارچوب روایی است که می‌تواند به‌صورت یک پویش فراگیر در فضای مجازی جریان یابد و تصویر متفاوتی از جامعه ایرانی ارائه کند.

«جشن رمضان» پیام‌آور اُمید

فضلی در تبیین ابعاد این مفهوم توضیح داد: نخست آنکه در سراسر جهان اسلام، رمضان صرفاً ماه امساک و روزه‌داری نیست؛ بلکه ماه جشن معنوی، نشاط اجتماعی و همدلی عمومی است. آیین‌های افطار، دید و بازدیدهای رمضانی، کمک به نیازمندان و گردهمایی‌های خانوادگی جلوه‌هایی از این سرزندگی معنوی است.

وی افزود: دوم آنکه، تقارن ماه مبارک رمضان و عید فطر با عید نوروز و جشن‌های سال نو، ظرفیت مضاعفی برای تقویت امید و نشاط ملی ایجاد کرده است. این هم‌زمانی می‌تواند پیام‌آور آغاز تازه‌ای در عرصه معنوی و اجتماعی باشد.

کارشناس مسائل فرهنگی، بیان کرد: سوم، با توجه به تأکید رهبر انقلاب بر ضرورت حفظ آرامش و اطمینان در جامعه و ادامه جریان عادی زندگی، ماه رمضان بهترین فرصت برای نمایش همین سکینه و ثبات اجتماعی است. مناسک دینی، اطعام، کمک‌های مؤمنانه و دید و بازدیدها، همگی نمادهای جریان یافتن زندگی عادی و آرام در متن جامعه‌اند.

ضرورت برجسته‌سازی همبستگی اجتماعی

فضلی در جمع‌بندی آثار این رویکرد می‌گوید: نخست، فضای یأس و انفعال القایی دشمن با نشاط معنوی و سرزندگی اجتماعی جایگزین می‌شود و آرامش قلبی در میان مردم تقویت می‌گردد.

وی افزود: تعلیق روانی میان جنگ و صلح با تقویت امید، ایمان و توکل کاهش یافته و جامعه از حالت انتظار منفعلانه خارج می‌شود.

کارشناس مسائل فرهنگی، خاطرنشان کرد: از سویی دیگر، تقویت ارتباط معنوی مردم با خداوند در این ماه مبارک، انسجام ملی را در برابر تهدیدها افزایش می‌دهد.

فضلی ادامه داد: روایت گسترده کمک‌های مؤمنانه و سفره‌های افطاری در فضای مجازی، همدلی اجتماعی را تقویت کرده و سرمایه اجتماعی را افزایش می‌دهد؛ امری که در نهایت به اتحاد ملی و همبستگی اجتماعی منجر می‌شود.

به باور این کارشناس مسائل فرهنگی، میدان اصلی تقابل امروز، میدان ذهن‌ها و ادراک‌هاست. دشمن بیش از آنکه به دنبال درگیری فیزیکی باشد، در پی فرسایش روانی و تضعیف اراده عمومی است. هنگامی که جامعه در معرض اضطراب‌های پی‌درپی قرار گیرد، قدرت تصمیم‌گیری، امید به آینده و حتی انگیزه برای فعالیت‌های روزمره کاهش می‌یابد. از این رو، پاسخ به این وضعیت باید در سطح روایت و تصویرسازی ذهنی طراحی شود.

رمضانِ شاداب و امیدوار

وی عنوان کرد: ماه مبارک رمضان به‌طور طبیعی ظرفیت تولید روایت‌های مثبت را دارد؛ از افطارهای ساده خانوادگی تا مراسم مساجد، از انس با قرآن تا کمک‌های مردمی به نیازمندان؛ این جلوه‌ها اگر به‌درستی بازنمایی شوند، می‌توانند فضای مجازی را از سیطره اخبار اضطراب‌آفرین خارج کرده و به سمت نمایش همبستگی، آرامش و پویایی اجتماعی سوق دهند.

کارشناس مسائل فرهنگی، تصریح کرد: عملیات شناختی لزوماً پیچیده یا پرهزینه نیست؛ گاه کافی است جریان آرام زندگی، سبک زندگی مؤمنانه و شبکه همدلی اجتماعی برجسته شود تا تعلیق و دلهره جای خود را به اطمینان و ثبات بدهد. اگر روایت «رمضانِ شاداب و امیدوار» با برنامه‌ریزی منسجم در فضای مجازی تقویت شود، نه‌تنها بخشی از جنگ روانی خنثی خواهد شد، بلکه اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی نیز ارتقا خواهد یافت.

فضلی یادآور شد:  این مسیر می‌تواند جامعه را از وضعیت انفعال به کنشگری امیدوارانه منتقل کند؛ کنشگری‌ای که بر پایه معنویت، آرامش و همبستگی ملی شکل گرفته و توان عبور از پیچ‌های تاریخی را در خود تقویت می‌کند.

ضرباهنگ امید در هیاهوی هراس

در نهایت، شاید مهم‌ترین حقیقت این روزها آن باشد که سرنوشت جامعه، پیش از آنکه در میدان‌ها رقم بخورد، در دل‌ها شکل می‌گیرد. اگر دل‌ها آرام باشد، اگر امید در جان مردم جریان داشته باشد، هیچ موجی توان برهم‌زدن ساحل اطمینان را نخواهد داشت.

رمضان، ماه بازگشت به خویشتن و بازیابی سکینه درونی است؛ ماهی که می‌تواند غبار نگرانی را از آینه جان بزداید و یادآور شود که روشنایی، هرچند آرام، اما ماندگارتر از تاریکی است.

در هنگامه‌ای که هیاهوی روایت‌های هراس‌آفرین می‌کوشد ذهن‌ها را در تعلیق نگاه دارد، سحرهای رمضان می‌تواند ضرباهنگ تازه‌ای به زندگی ببخشد؛ ضرباهنگی از دعا، همدلی و امید.

سفره‌های افطار، دست‌های گره‌گشای مهربانی و زمزمه‌های شبانه قرآن، همه نشانه‌هایی‌اند از اینکه زندگی همچنان جاری است؛ و آن‌گاه که زندگی با ایمان و آرامش روایت شود، هیچ سایه‌ای توان ایستادن در برابر نور جمعی یک ملت امیدوار را نخواهد داشت.

انتهای خبر/